Column: ‘Westers wensdenken en het Russisch gelijk’ Column: ‘Westers wensdenken en het Russisch gelijk’

Column: ‘Westers wensdenken en het Russisch gelijk’

Opinie 7 oktober 2015 - 13:47 uur Richard 2

Vorige week kwamen de wereldleiders bij elkaar in New York voor de algemene vergadering van de Verenigde Naties. Eigenlijk was er maar één thema, één onderwerp, met allerlei onderwerpjes in de zijlijn die daar ook mee te maken hebben.

Het grote thema was natuurlijk de burgeroorlog in Syrië en alles wat er mee samenhangt, niet in de laatste plaats de vluchtelingencrisis die Europa teistert. Het was vooral de week waarin bleek dat Rusland het gedoe en het aanmodderen van de VS en de NAVO in Syrië wel zat was. Poetin kondigde aan dat Rusland zich nadrukkelijk met de situatie zou gaan bemoeien en terwijl hij het zei vlogen de eerste Russische straaljagers al boven Homs.

Dat was tegen het zere been van Obama en de hele westerse wereld. Want de Russische president heeft hele andere ideeën over het herstellen van de orde in Syrië dan de westerse wereld. In het kort komt het erop neer dat Poetin het regime van Assad steunt tegen alle andere vechtende partijen (en dat zijn er nogal wat), terwijl Obama en NATO de doctrine aanhangen dat “dictator” Assad juist moet vertrekken. De enige overeenkomst tussen beide standpunten is dat ook ISIS verslagen moet worden maar de manier waarop en wat er in de toekomst met het land moet gebeuren, daar verschillen Rusland en de VS mijlenver van mening. Ik vraag me af wat er zo verkeerd is aan het standpunt van Rusland.

Het onmogelijke Amerika

Met talkshow host Bill Maher van Real Time juich ik het eigenlijk wel toe dat de Russen die proxy oorlog van het westen wel wil overnemen. De VS hebben zich in een vrijwel onmogelijke positie gemanoeuvreerd met verschillende allianties die elkaar eigenlijk uitsluiten en in andere conflicten in het Midden-Oosten tegenover elkaar staan. Laat de Russen het maar doen en vuile handen maken. En als Assad uiteindelijk overblijft, wat is daar zo slecht aan? Dat regime heeft tientallen jaren voor rust en vrede tussen de uiterst verschillende bevolkingsgroepen gezorgd. Het idee dat met het verdwijnen Assad en het verslaan van ISIS en Al Nusra de vrede kan worden bewaard lijkt me een illusie. Westers wensdenken. Wensdenken zoals dat ook gebeurde in Irak. Saddam moest weg, maar wat er daarna moest gebeuren was nauwelijks bedacht. Alsof er spontaan een vredige democratie zal ontstaan met het verdwijnen van een dictator. De westerse interventie in Afghanistan was ook al zo’n succes…

Tientallen, honderden miljarden dollars en euro’s zijn weggegooid om deze week te ontdekken dat de Taliban weer een greep naar de macht doet in Kunduz. Het westen lijkt hopeloos naïef geworden na het einde van de koude oorlog. Je hoeft geen fan van Poetin te zijn om te zien dat hij het geopolitieke machtsspel heel wat beter heeft begrepen.

Het zooitje dat Midden-Oosten heet

Laten we niet vergeten: Het is altijd al een zooitje geweest, dat Midden-Oosten. In oud-testamentische tijden was het al een slagveld. In de klassieke wereld, beginnend met Alexander de Grote tot het uiteenvallen van het Romeinse Rijk, is het zelden rustig geweest. Niet zo verwonderlijk, want het is hét kruispunt van 3 continenten, Azië, Europa en Afrika. De handelsroutes daartussen doorkruisen die gebieden en zijn dus altijd van immens economisch belang geweest voor iedereen in de handelsketen. Controle over deze territoria tussen de continenten is de gehele menselijke geschiedenis inzet van talloze conflicten geweest. Het feit dat er meerdere wereldgodsdiensten hun oorsprong vinden en de godsdiensten elkaar eigenlijk uitsluiten helpt ook niet om er een vredig stukje planeet van te maken.

De huidige crisis in Syrië heeft dan ook een hele lange geschiedenis, maar de meest aanwijsbare oorzaak ligt wel in het eind van de eerste wereldoorlog. In die oorlog werd het Ottomaanse rijk, dat tot dan toe het grootste deel van het Midden-Oosten bestuurde, verslagen door de geallieerde troepen. De koloniale grootmachten Engeland en Frankrijk kwamen overeen om het gebied onder elkaar op te delen in kleinere landen. Voorlopig onder bestuur van Engeland en Frankrijk maar uiteindelijk zouden ze zelfbestuur moeten krijgen. Het was niet eens zo’n gekke gedachte om elk volk met z’n eigen religie en eigenaardigheden een eigen land te geven. Het Sykes-Picot verdrag trok een aantal strepen met een lineaal op de kaart en aldus werd het gebied verdeeld. De Britse gebieden zouden onder meer het toekomstige Irak, Jordanië en Israël worden, de Franse gebieden zouden later Libanon en Syrië heten.

Er was toen heus wel over nagedacht. Men wist van de verschillende bevolkingen, religies en gevoeligheden over en weer. Soennieten, sji’ieten, alevieten, druzen, joden, christenen… Het was een lappendeken, die bekend was en waar toen ook rekening mee werd gehouden, maar het voorkwam niet dat elk land in de verdeling van Sykes-Picot op zich een lappendeken werd van volkeren en religies. Het ging een tijdje goed. Zolang er een sterk nationaal bestuur was konden al die verschillende groepen bediend worden en ook onder duim worden gehouden. Dat betekende wel dat democratie op nationale schaal vrijwel uitgesloten was. Om in vrijwel al die nieuwe landen de lieve vrede te bewaren en een burgeroorlog te voorkomen, kwamen na de tweede wereldoorlog sterke dictatoriale krachten aan het bewind, gesteund door één van de twee nieuwe supermachten; de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.

Nazdrovje

De koude oorlog, het Israëlische conflict en de Libanese burgeroorlog als bliksemafleiders hield de rest van regio relatief rustig en zeker de onderlinge verhoudingen in de kunstmatige landen. Met het eind van de koude oorlog, de vrede tussen Israël en Jordanië en Egypte, en de opkomst van de radicale politieke islam is er een hele andere dynamiek ontstaan. Het westerse wensdenken van het het brengen van democratie door het verwijderen van de dictatuur is een ouderwetse doctrine, die behalve in Duitsland, Italië en Oostenrijk eigenlijk nog nergens ooit heeft gewerkt. Het zou misschien wel eens goed zijn om Rusland het vuile werk te alten opknappen in wat eerder ook hun invloedssfeer was. Daar stopt de vluchtelingenstroom uit Syrië voorlopig niet mee, maar de kans op succes lijkt me wel wat groter dan het pappen en nathouden van de VS en bondgenoten. Die politiek heeft de afgelopen wel duidelijk gemaakt dat het de regering van Obama helemaal niet te doen is om ISIS uit te schakelen en vrede te brengen, maar dat het in een vroeg stadium van het conflict al een zetbaas had gevonden bij het Vrije Syrische leger waarvan ze koste wat kost willen dat die Assad moet opvolgen.

Het westerse wensdenken tegenover Russische realpolitik. Ik neig eigenlijk naar dat laatste.

Nazdrovje.

Deze column is geschreven door Rolf Swart. Rolf is een Rôner met een grote politieke en culturele interesse, en zal zijn visie op regelmatige basis delen met de lezers van Rodenactueel.nl. 

  • Niels

    7 oktober 2015 #1 Author

    Goed stuk, was via geenstijl gelinkd

    Beantwoorden

  • Jaantje

    7 oktober 2015 #2 Author

    Situatie goed beschreven en idd het lijkt complexer dan het hoeft te zijn ook ik neig naar de Russische realpolitik.

    Beantwoorden

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *