Column: ‘Poppenkast’ Column: ‘Poppenkast’

Column: ‘Poppenkast’

Opinie 28 januari 2016 - 11:59 uur Richard 0

Er was de afgelopen week meer dan genoeg om je druk over te maken, je over te verbazen en verontwaardigd over te zijn.

Over de speech van onze premier in Straatsburg die genadeloos werd gefileerd door Nigel Farage. Over de onderzoekscommissie van de Tweede kamer die het lekken uit de “commissie stiekem” onderzocht en geen dader kon aanwijzen en daarmee zelf de “commissie doofpot” werd, om een collega (waarvan het een publiek geheim is dat het Diederik Samsom is) te beschermen voor een strafrechtelijke vervolging wegens een ambtsmisdrijf. Over het plotselinge vertrek van D66 kamerlid Wassili Hachchi, die naar eigen zeggen voor Hillary Clinton gaat werken (waar het campagneteam in Boston niets van weet…) en dat met een wachtgeldregeling van 2,5 ton gaat doen. Dan was ook er nog de motie van wantrouwen tegen minister van der Steur en het klungelige optreden van hem en zijn voorganger in de kwestie van Prof. Maat. De motie haalde het net niet, maar afgelopen maandag werd het aangeschoten wild Van der Steur nogmaals neergeschoten door het nieuws van de doofpot van het bonnetje in de Teeven-deal. Daar is het laatste woord nog lang niet over gezegd.

Allemaal zaken van de afgelopen week die de aandacht trokken en waar ik moeiteloos een aantal pagina’s over zou kunnen vullen. Maar dat valt wat mij betreft allemaal in het niet met het nieuws dat ik afgelopen weekend las. Nieuws dat eigenlijk helemaal geen nieuws was, maar wel op een uiterst ongelukkig tijdstip werd opgerakeld, zo kort na het overlijden van David Bowie. Het betreft het voornemen van de Jim Henson Studio’s om een remake/reboot te maken van “Labyrinth”, de fantasyfilm waarin David Bowie de hoofdrol speelde. Het zijn van kleine berichtjes die voorbij komen via de Twitter en Facebook en die vervolgens lijken te ontploffen door de negatieve reacties en waarvan ook ik dacht: “Nee! Zijn ze nu helemaal gek geworden?”.

De Erven Jim Henson liggen al langer onder vuur om de merkwaardige strapatsen met het erfgoed van de poppenspeler. De Muppets werden al financieel uitgemolken in een reeks steeds slechtere speelfilms, en ook de nieuwste televisiereeks van Kermit en co., wordt tamelijk lauw ontvangen door zowel de critici als de fans. De vorige “reboot” van de Muppet Show, “Muppets Tonight” was ook al geen groot succes. In de Verenigde Staten worden de nieuwe afleveringen van het wereldwijde instituut van de kindertelevisie “Sesamstraat”, sinds kort niet meer uitgezonden door de nationale publieke omroep PBS, maar is de serie door Jim Henson Studio’s verkocht aan HBO, de betaalzender op de kabel. Talkshowhost Stephen Colbert van de “The Late Show” maakte zich daar vorige week op geheel eigen wijze boos om. Het zal om financiële redenen heus een prima beslissing zijn geweest om een dure productie onder te brengen bij een zender die meer betaalt, maar daarmee blijven miljoenen kinderen verstoken van het programma dat voorheen hun ouders leerde lezen, tellen en klokkijken. Een vast ijkpunt in de dag voor opgroeiende kleuters en ouders. De agenda van menig ouder werd mede bepaald door het uitzendschema van Sesamstraat. Voor vele miljoenen mensen in de VS is een HBO abonnement niet te betalen, net als in Nederland. Het voelt alsof een stuk nationaal erfgoed wordt verkwanseld. Financieel en bedrijfseconomisch was het wellicht een goede beslissing op korte termijn, maar het wringt wel. Je laat boekhouders niet beslissen over de toekomst van (inter)nationaal cultureel erfgoed, en dat is zeker wat de creaties van Jim Henson in de loop van de tijd geworden zijn.

Het geldt ook een beetje voor “Labyrinth”. Toen de film in 1986 uitkwam was het geen kassucces in de bioscoop, maar het werd in de jaren daarna een heuse cultklassieker. De film was een samenwerking tussen Jim Henson, George Lucas en Terry Jones van Monty Python en dat is overduidelijk te zien. Het heeft de beeldtaal van Lucas, de grappen en absurde dialogen van Jones, en de schitterende poppen en karakters Henson, afgerond door uitstekend acteerwerk van met name David Bowie als Jareth, de koning van de Goblins. Het verhaal is volkomen origineel, maar heeft ontzettend veel herkenbare elementen. Het doet vertrouwd aan, alsof het een sprookje is dat iedereen in zijn jeugd al eens heeft gehoord. Het voelt als een mengeling tussen Peter Pan, Alice in Wonderland en The Chronicles of Narnia en vele andere klassiekers. Fantasie en realiteit lopen door elkaar. Het onderliggende thema is de moeizame weg van puber naar volwassenheid, jong meisje naar vrouw, met alle valkuilen en het doolhof van verkeerde beslissingen van dien. De seksuele ondertoon bleef ook toen niet onopgemerkt en dat kwam Bowie ook op de nodige kritiek te staan. Bowie tekende ook voor de soundtrack van de film, en ook dat was aanvankelijk geen groot succes. “Magic Dance” en “Underground” werden bescheiden hitjes, maar het album wordt zelden genoemd in een discografie of anthologie van Bowie. Dat is vreemd, want de soundtrack vult de sfeer van de film prachtig aan. Het is een buitenbeentje in het oeuvre van Bowie, maar toch onmiskenbaar van hem.

De film is een stuk jeugdsentiment, een stuk cultureel erfgoed dat allerlei herinneringen oproept en waar je vanaf moet blijven. Ik vind dat, en velen met mij die heftig reageerden op het (oude) nieuws van een mogelijk remake/reboot. Remakes van cultfilms zijn zelden een goed idee, en zijn eigenlijk nooit het succes van het origineel, dat hebben de remakes van Neverending Story, Psycho en Total Recall wel bewezen. Er kan van alles aan te merken zijn op het oorspronkelijke werk: de bordkartonnen en geschilderde decors zouden nu met CGI veel “beter” kunnen, de poppen zouden nog realistischer gemaakt kunnen worden en veel minder als “pop” kunnen overkomen, maar juist die elementen vormen een deel van de charme. En dan blijft de grote vraag bij “Labyrinth”: wie gaat David Bowie vervangen? Dat kan helemaal niet… Daarbij kwam natuurlijk ook het verwijt dat de Jim Henson Studio’s hiermee toch vrij letterlijk aan lijkenpikkerij zou doen. De storm op Social Media hierover duurde nog geen dag toen scriptschrijver Nicole Perlman liet weten dat er van een remake geen sprake zou zijn, maar eerder van een soort vervolg. Maar ook dat lijkt menigeen geen goed plan. Een nieuwe, oorspronkelijke fantasyfilm geïnspireerd op de Bowie-klassieker zou best kunnen, maar een vervolg zonder Bowie lijkt onmogelijk.

Juist in een week waarin de Nederlandse, Europese en internationale politiek één grote poppenkast bleek, viel mij deze discussie op. In het licht van de schijnbare verkwanseling het erfgoed van de beroemdste poppenspeler ooit, van de toenemende vercommercialisering van de dood van beroemdheden, in een tijd waarin de wereld op z’n kop lijkt te staan hechten blijkbaar veel mensen, en ik ook, aan jeugdsentimenten en een vertrouwde wereld van vroeger, ook al is dat een fantasiewereld. Die wereld was bij lange na niet perfect, die wereld kan wel beter en mooier, maar die wereld hoeft geen remake. Liever niet zelfs. Als we een nieuwe poppenkast willen zien, dan is het actuele NOS journaal of RTL nieuws meer dan genoeg.

Deze column is geschreven door Rolf Swart. Rolf is een Rôner met een grote politieke en culturele interesse, en zal zijn visie op regelmatige basis delen met de lezers van Rodenactueel.nl.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *