Column: ‘Nostalgie’ Column: ‘Nostalgie’

Column: ‘Nostalgie’

Opinie 16 december 2015 - 15:11 uur Richard 0

Afgelopen zaterdag zat ik samen met een goede vriendin in Hotel Langewold te dineren. Daarna gingen we dansen op muziek uit onze jeugd bij het nostalgie feestje. Of het door dat nostalgische thema kwam weet ik niet, maar ons gesprek ging ook over jeugdherinneringen en dan met name ervaringen in Parijs.

De details daarvan doen er niet toe, maar mijn gedachten gingen terug naar die bizarre tijd in de jaren ’80. En ik moest eraan denken hoe radicaal anders de wereld was, ook nog versterkt door de muzikale herinneringen tijdens het feest, dat we daarna thuis nog even voortzetten met o.a. Kate Bush en Genesis. De wereld was nog in de grip van de koude oorlog, ook al was er een detente tussen Ronald Reagan en Michail Gorbatshev.

Politiek

Voor het politieke wereldtoneel maakte dat nog niet al te veel uit. Overal ter wereld waar een conflict was ging het primair tussen die twee machtsblokken en die twee ideologieën. Zowel de Sovjet-Unie als de Verenigde Staten hielden wederzijds overal ter wereld discutabele regimes in stand, die wel de stabiliteit en de wereldvrede borgden, maar nu niet bepaald veel op hadden met mensen- en burgerrechten. En toch kondigde zich ook al een nieuwe wereld en een nieuw mondiaal conflict aan, dat er onderhuids altijd al was.

Mijn herinneringen aan een schoolreis naar Parijs beginnen daar ook mee. Wij vertrokken namelijk op de dag dat de Verenigde Staten Libië bombardeerden als vergelding voor een Libische aanslag op een discotheek in Berlijn. Die 15e april 1986 vertrokken 3 atheneum klassen van het Nienoordcollege naar de Franse hoofdstad, luttele uren nadat de bommen op Tripoli en Benghazi waren gevallen. Eenmaal aangekomen in Parijs werd het ook zichtbaar bij de eerste stadswandeling toen bij het het Place de la Concorde langs de Amerikaanse ambassade liepen. Franse militairen bewapend met semi-automatische geweren bewaakten de straat en de overduidelijke quasi onopvallende Amerikaanse beveiligers rond het gebouw lieten aan duidelijk niets te wensen over. Men was beducht op alles.

Parijs

Dat Parijs is in 30 jaar tijd nauwelijks veranderd. De ambassade van de VS zit noch steeds op dezelfde plaats op een paar honderd meter van het Elysée; er is her en der wel wat bij gebouwd, zoals de glazen entree piramide op het binnenplein van het Louvre, maar het ziet er allemaal in wezen nog precies hetzelfde uit als toen. In fysieke zin is er niet veel veranderd, maar ook Parijs is helemaal veranderd na de aanslagen dit jaar. Na Charlie Hebdo in januari en Bataclan in november lijkt de stad in niets meer op het Parijs van toen. Net zoals de wereld in uiterlijke zin niet heel veel is veranderd in 30 jaar tijd. Het ijzeren gordijn en de Berlijnse muur zijn inmiddels weg, maar er worden nieuwe gordijnen en muren opgetrokken in Oost Europa om geheel andere redenen.

Je hoort de laatst tijd veel zeggen dat het de eigen schuld van “het westen” is dat IS bestaat, dat er terrorisme is vanwege de bemoeienis van het westen, vanwege de interventies, de oorlog in Irak en Afghanistan, dat het de Amerikaanse bommen zijn die terreur veroorzaken. Maar het terrorisme van islamitische groepen, door Arabische en Noord-Afrikaanse staten gesteund en gefinancierd is al veel ouder dan welke oorlog van het westen. In het geval van de aanslag op de Berlijnse discotheek in opdracht van een islamitisch staatshoofd dat zich bedreigd voelde door een mogelijke havenblokkade in antwoord op eerdere betrokkenheid van Libië bij de aanslagen op de vliegvelden van Wenen en Rome, in december 1985. Voor wie het vergeten is, dat staatshoofd heette Muamar Khadaffi, die toen al meer dan 15 jaar het land met ijzeren vuist regeerde.

Het land hield delen van buurland Tsjaad bezet. Het land dat toen actief op zoek was naar de technische kennis en de grondstoffen om nucleaire, biologie en chemische wapens te verkrijgen. Het land dat de olie-industrie had genationaliseerd en de winsten van de oliewinning vooral gebruikte voor de president, zijn familie en de getrouwen van het regime heel rijk te laten worden. Klinkt bekend, niet? Het is vrijwel een identiek verhaal als dat van Saddam Hussein en (in mindere mate) Hafiz al-Assad. Hun politieke, religieus getinte ideologie was ook ongeveer identiek en ook hun greep naar de macht lijkt ook op elkaar, hoewel Saddam in wreedheid zijn collega’s verre overtrof.

Het grote verschil is dat de Libische kolonel eigenlijk overal mee weg leek te komen. Zelfs de bommen in 1986 leidden niet tot zijn vertrek en daar waren de Amerikanen ook eigenlijk helemaal niet op uit. Zelfs niet na de aanslag op het Pan-Am vliegtuig boven het Schotse Lockerbie in december 1988, waar Libië ook achter zat. “Regime-change” door direct ingrijpen was tot dan toe nooit een actieve doctrine van de VS, en zowel onder Reagan en Bush sr. was militair ingrijpen niet populair. Het trauma van Vietnam heeft lang nagewerkt in de Amerikaanse politiek. Zelfs na , om het door Irak bezette Koeweit te bevrijden was het niet de bedoeling om Saddam af te zetten. Achteraf was dat misschien wel een vergissing. Achteraf kun je zoveel beweren wat er beter was geweest. Op dat moment was het voor de stabiliteit in de regio ook van belang om een zekere buffer tegen Iran en Saoudi-Arabië te houden en Irak had die rol altijd vervuld.

De ironie van de dictaturen in het midden-oosten, of ze nu door de VS of de Sovjet werden gesteund, is ook dat de staatsgrepen waarmee de dictators aan de macht kwamen op het moment zelf werden gezien als bevrijdingen van “imperialisme”. Of het nu gaat om Nasser, Assad, Saddam Hussein (en zelfs de Ayatollah Khomeiny), al deze staatsgrepen hadden gemeen dat ze oude machtsstructuren omver wierpen, en paradoxaal genoeg ook een pan-Arabisch, islamitisch-socialistisch superstaat als ideaal hadden. Het zou een soort socialistisch kalifaat moeten worden, maar het “k-woord” werd toen bewust vermeden. Omdat die dictaturen werden gezien als bevrijdingen waren er in het westen ook talloze “progressieve” groepen die daar juist voorstander van waren.

Diezelfde westerse “progressieven”, die nu roepen dat het terrorisme allemaal de schuld van het westen is, van westers ingrijpen en westerse bombardementen, waren toen voorstander van de regimes van de dictators, die bij de “Arabische Lente – die allang Winter is geworden” worden afgezet om te worden vervangen door lieden niet veel beter zijn en waarschijnlijk nog een graadje erger, gezien de stroom asielzoekers uit die regio.

Al die dingen dwaalden de afgelopen dagen door mijn hoofd, mede naar aanleiding van de herinnering aan een memorabel schoolreisje en een nostalgisch gesprek aan tafel voorafgaand aan een swingend nostalgisch feestje in een snikhete maar ontzettend gezellige kelderbar in Hotel Langewold. Nostalgie roept soms de raarste dingen op.

Deze column is geschreven door Rolf Swart. Rolf is een Rôner met een grote politieke en culturele interesse, en zal zijn visie op regelmatige basis delen met de lezers van Rodenactueel.nl.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *