Column: ‘Het spel is op de wagen’ Column: ‘Het spel is op de wagen’

Column: ‘Het spel is op de wagen’

Opinie 3 februari 2016 - 17:46 uur Redactie 0

Iowa is een onbeduidende staat in het noordelijke midwesten van Amerika. Onbeduidend omdat er weinig mensen wonen en er weinig gebeurt. Het grootste deel van de economie bestaat uit landbouw. Varkens en mais zijn de belangrijkste producten, geproduceerd door boeren die voor een groot deel afstammelingen zijn van Nederlandse immigranten. Uiterst conservatief, diep christelijk, oerdegelijk en saai.

De hoofdstad heet Des Moines. Het heeft 200.000 inwoners en er staat een universiteit (zoiets als Groningen dus). De universiteit geeft nog enige reuring aan de stad, waar verder geen NFL, NHL, NBA team is gevestigd en dus nooit een sportevenement van nationaal belang is. De meeste Amerikanen laten zich eigenlijk nooit iets gelegen liggen aan de staat die maar 4 van de 435 afgevaardigden levert aan het federale parlement in Washington DC.

Maar eens in de vier jaar is de staat het centrum van de Amerikaanse politiek, want daar vindt de eerste voorverkiezing plaats voor de kandidaatstelling voor de uiteindelijke verkiezing van de volgende president van de Verenigde Staten. Elke vier jaar is Iowa eventjes de belangrijkste plek op de wereld en zijn de inwoners voor één avond de mensen die een kandidaat kunnen maken of breken. Niet dat de inwoners representatief zijn voor de gemiddelde kiezer in de Verenigde Staten. Zoals gememoreerd: de inwoners van de staat zijn overwegend blank, conservatief en diep religieus, zelfs voor Amerikaanse begrippen. Maar ondanks dat is de voorverkiezing daar eerste graadmeter voor de populariteit van een kandidaat, het succes van een campagne en het zegt ook iets over de kansen van elders in het land. Degene die daar de verkiezing wint is niet bij lange na niet verzekerd van de nominatie en degene die het onverwacht beter doet bij de kiezer kan daarmee zijn campagne een succesvol vervolg geven.

Afgelopen maandag was het weer zover, het spel van de presidentsverkiezingen ging op de wagen. In Iowa doen ze dat meteen zogenaamde caucus. In tegenstelling tot stemhokjes zoals wij hier zouden doen, zijn dat een soort partijvergaderingen waarbij leden en bij de partij geregistreerde kiezers samenkomen om de kandidaat van dat district te kiezen. Soms in een gymzaal of een kerk, soms in een boerenschuur en in heel dun bevolkte districten bij iemand thuis aan de keukentafel. Al minstens een jaar lang hebben de vele kandidaten van vooral de Republikeinse partij campagne gevoerd om naamsbekendheid te vergaren en zich voor te stellen aan de kiezer. De race is in het Republikeinse kamp is dan ook veruit de meest interessante, al was het alleen maar vanwege het aantal mensen dat zich kandideerde voor het meest prestigieuze politieke ambt van het land.

De Republikeinse partij is al lange tijd in de greep van een interne machtsstrijd tussen het establishment en de radicale vleugel die zichzelf in 2009 organiseerde als de Tea Party, een verwijzing naar de Boston Tea Party, een demonstratieve aanval in de haven van Boston waarbij de thee van de vrachtschepen in de haven werd gekieperd om te protesteren tegen de extra belasting op thee die de Engelse koning had afgekondigd. Dat was een aanleiding voor wat de onafhankelijkheidsoorlog zou worden. Die radicale vleugel was aanvankelijk een libertarische, constitutionele stroming, die de macht van de federale overheid wilde inperken, maar gaandeweg steeds meer veranderde in een conservatieve en religieuze tak van de partij die vooral de nadruk legde op traditionele “family values”, “pro-life” (d.w.z. anti-abortus) en voorvechters voor de “2nd amendment” (het grondwettelijke recht op wapens). Het is een invloedrijke beweging binnen de partij, maar blijkt ook een splijtzwam in de kandidaatstelling voor het presidentschap. Dat bleek al een beetje in 2008 en nog meer in 2012.

Deze keer lijkt de machtsstrijd voor controle over de partij helemaal losgebarsten met een veelheid van kandidaten van divers pluimage. De meest opvallende is wel de vastgoedmiljonair en ster van zijn eigen reality TV-show “The Apprentice”, Donald Trump. Vrijwel vanaf het moment dat hij zijn kandidatuur bekend maakte tot aan de eerste voorverkiezing leidde hij in opiniepeilingen, tot afschuw van de partijleiding en tot groot vermaak van de diverse talkshow komieken. Maar ook een gesjeesde en ontslagen CEO van Hewlett-Packard Carly Fiorina, die het computerbedrijf bijna op de rand van faillissement bracht, achtte zichzelf in staat om het land te leiden. En dan was er nog de hersenchirurg Ben Carson, die ondanks dat hij toch heus een academische opleiding heeft met heel veel biologie, biochemie en genetica, toch gelooft in een goddelijke schepping van het leven en gaande de campagne steeds vreemdere uitspraken deed. Daarbij vergeleken was zelfs senator Ted Cruz van Texas, de persoonlijke vriend van Jezus, een gematigde kandidaat.

Ik heb me in elk geval heel vaak enorm vermaakt bij de debatten op CNN en Fox News, maar nog meer bij de commentaren daarop in de talkshows van Jimmy Fallon, Stephen Colbert, Jimmy Kimmel en Trevor Noah. Hoe idioter de uitspraken, hoe hoger in de peilingen leek het wel. Uiteindelijk ging dat maar voor 1 persoon op: Trump, de rest kon hem niet bijbenen.

Terug naar Iowa. Het staatje waar nooit wat gebeurt, behalve eens in de vier jaar de allereerste voorverkiezing. Dankzij die status, de staat waar het eerste verkiezingscircus plaatsvindt worden er bij de regionale TV stations, de regionale en lokale kranten en de vele zaaleigenaren in de staat in een paar maanden tijd vele tientallen miljoenen besteed aan advertenties en bijeenkomsten. Hoe meer kandidaten, hoe meer advertenties en spotjes op de TV. In Iowa hebben ze een record gehaald deze keer met het aantal Republikeinse kandidaten. Daarbij komt ook nog eens dat dankzij die speciale status als eerste staat waar het verkiezingscircus neerstrijkt geen enkele politicus het in zijn hoofd haalt om de federale landbouwsubsidies te matigen. Per jaar levert dat de boeren in Iowa en de gerelateerde industrie ongeveer 25 miljard dollar aan steun op. Zolang de voorverkiezing in Iowa begint zal het de meeste mensen daar eigenlijk niet zoveel kunnen schelen wie er wint of zelfs wie er president wordt. Ze maken er een feestje voor de hele natie van waar ze de rest van de tijd goed van kunnen leven.

Voor de volledigheid: bij republikeinen won Ted Cruz, vlak voor Donald Trump en Marco Rubio. bij de Democraten won Hillary Clinton nipt van Bernie Sanders. Ik kan dar een hele duiding van geven, maar zo belangrijk is het niet… De winnaar van Iowa wordt soms presidentskandidaat, en soms zelfs president. Soms ook niet. Het zal de inwoners van Iowa niet zo veel kunnen schelen. De poen is deze verkiezingscyclus weer binnen en de landbouwsubsidies blijven. Daar kunnen ze zeker van zijn.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *