Column: ‘Een smerig Turks spelletje’ Column: ‘Een smerig Turks spelletje’

Column: ‘Een smerig Turks spelletje’

Opinie 2 december 2015 - 18:56 uur Richard 0

Vorige week schoten de Turken een Russisch gevechtsvliegtuig neer dat bezig was met een missie tegen Syrische rebellen omdat het boven Turks grondgebied zou hebben gevlogen.

Even dreigde een internationale escalatie van de Syrische burgeroorlog, waar de hele wereld zich al vanaf het begin mee bemoeide. Wat 5 jaar geleden begon als een demonstratie tegen het regime van Bashir al Assad, en door menig commentator destijds als een exponent van de “Arabische lente” werd beschouwd, ging een nieuwe fase in toen Rusland aankondigde het voortouw te nemen in de strijd tegen de diverse rebellengroepen. Op 31 oktober werd door ISIS een aanslag gepleegd op een Airbus van de Russische maatschappij Kogalymavia waarbij 224 mensen omkwamen. Dat was voor Rusland de directe aanleiding om zich met het conflict in Syrië te gaan bemoeien en IS te gaan bombarderen. De inzet van Poetin is wel een andere dan van zijn Amerikaanse ambtsgenoot Obama. De Russen zetten in op gezagsherstel van de regering Assad en de Amerikanen willen dat Assad van het toneel verdwijnt. De Russen strijden dus tegen alle rebellen, ook diegenen die door Amerika werden gesteund. In het begin van de Russische campagne maakten ze geen onderscheid tussen IS, de milities van Al Nusra, de Koerdische Peshmerga, de Turkmeense rebellen en wat er nog over is van het vrije Syrische leger.

Met het neerhalen van de Russische Sukhoi lijkt Turkije zijn hand te hebben overspeeld. Want ook al blijkt dat zowel de Russische als de Turkse lezing van het incident allebei niet waar zijn, in de nasleep wordt wel duidelijk dat Turkije een heel merkwaardig dubbelspel speelt in het Syrische conflict en daarmee zowel de NAVO als de EU belazert, een ander woord is er niet voor. Een van de redenen waarom Turkije het Russische vliegtuig neerhaalde was dat het op dat moment een missie uitvoerde tegen Turkmeense rebellen die in het Noorden van Syrië vechten. Deze kleine groep vecht met name tegen de Koerdische Peshmerga’s, voornamelijk in het belang van (en wellicht in opdracht van) de Turkse regering in Ankara. Turkije heeft al sinds de ontmanteling van het Ottomaanse Rijk 1 grote obsessie, en dat het voorkomen van een zelfstandige Koerdische staat. Daarin werd het altijd gesteund door de regimes in Irak, Iran en Syrië, allemaal landen met een grote Koerdische minderheid. Na de val van Saddam dreigt nu Syrië uiteen te vallen. Dat plaatst Turkije voor een probleem. Aan de ene kant zijn ze als NAVO bondgenoot gehouden aan afspraken met Amerika die strijden tegen IS en dus aan de zelfde kant staan als de Koerden. Aan de andere kant bestrijden ze in eigen land de PKK en steunen ze de Turkmeense minderheid in Syrië tegen de Koerden.

Waarom is Turkije zo panisch over een onafhankelijk Koerdistan? Die vraag kan met één woord worden beantwoord: olie. Turkije heeft dat namelijk niet, en dat is één van de grootste frustraties van Turkije. Het is ook de belangrijkste reden dat Turkije een deel van Cyprus heeft bezet, omdat onder de zeebodem rond Cyprus wel olie en gas zit. In het oostelijk Turkije is ook geen olie, maar in het Koerdische gedeelte van Irak en Iran wel. De gedachte aan een onafhankelijk buurland met olierijkdommen van een volk dat de Turken hebben overwonnen en onderworpen is voor Turkije onverdraaglijk. Met succes hebben ze een onafhankelijke Koerdische staat in Noord-Irak tegen weten te houden, na de val van Saddam Hussein. Voorkomen van de mogelijkheid dat er door het Syrische conflict alsnog een onafhankelijk Koerdistan gaat komen is de belangrijkste inzet van de Turkse regering.

Het blijkt echter dat de dubbelrol van Turkije nog veel cynischer is, met medeweten van de westerse inlichtingendiensten. Turkije blijkt namelijk de grootste opkoper van de olie van IS te zijn en één van de hoofdpersonen in die illegale handel is de zoon van de Turkse president Erdogan. Turkije financiert dus de vijand van zijn militaire bondgenoten om te voorkomen dat er een Koerdische staat ontstaat. In dat licht bezien is het dubbel cynisch dat Turkije dit jaar grote groepen vluchtelingen, waarvoor ze al vele honderden miljoenen van de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties UNCHR ontvangen, naar Europa liet reizen. Wat er daarna gebeurde is bekend. De Duitse kanselier Merkel zette eenzijdig de Dublin akkoorden buitenspel, de grenzen gingen wagenwijd open en na een paar maanden kwam ze erachter dat het heus beter is om afspraken met Erdogan te maken om de stroom van vluchtelingen via Turkije te stoppen. Het lijkt er dus op dat Erdogan die pokerhand tegen de de EU heeft gewonnen. Met een steunpakket van 3 miljard euro, afschaffen van de visumplicht en openbreken van de gesprekken over EU lidmaatschap zijn de lidstaten van EU mede door de Duitse naïviteit en/of het schuldcomplex in het pak genaaid ook al zegt Rutte dat er van chantage geen sprake is.

Maar uiteindelijk gaat het dus allemaal over olie. De smerige drab uit de aardkorst die miljarden waard is en waarmee alle strijdende partijen in het Syrische conflict mee worden gefinancierd. Want ook de aan Al Qaida gelieerde Al Nusra rebellen worden met oliedollars in de benen gehouden door financiers Saoedi-Arabië en de Emiraten. Hezbollah, die aan de zijde van Assad strijdt tegen ISIS, krijgt middelen uit Iran betaald met oliedollars. Olie is ook de onderliggende oorzaak, drijfveer en financier van het conflict en alle strijdende partijen. Ook de Verenigde Staten, EU en Rusland hebben uiteindelijk oliebelangen, hetzij door transport en pijpleidingen, hetzij door concessies, hetzij door nationale oliecorporaties. Alleen daarom zou het heel goed zijn als de klimaattop in Parijs zou besluiten om zo snel als mogelijk een einde aan fossiele brandstoffen te maken.

Zolang er olie in het spel is kan Turkije zijn merkwaardige en dubieuze dubbelrol spelen. Het dubbelspel van Erdogan maakt dat het conflict voorlopig niet verder escaleert, want Rusland peinst er niet over om een NAVO lidstaat aan te vallen. Aan de andere kant zorgt het er ook voor dat het conflict in voorlopig Syrië voortduurt, want de goedkope ISIS olie verrijkt Turkije en vooral de familie Erdogan. Het is een smerig spel. Om maar eens een oud spreekwoord van stal te halen: Smerig als een Turk.

Deze column is geschreven door Rolf Swart. Rolf is een Rôner met een grote politieke en culturele interesse, en zal zijn visie op regelmatige basis delen met de lezers van Rodenactueel.nl. 

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *